KỸ THUẬT CẮT CÀNH TẠO HÌNH BONSAI
Nếu như kỹ thuật uốn cong thân, nhánh là tạo cho bonsai những đường nét mềm mại, thanh nhã, thì việc cắt cành sẽ hạn chế tốc độ sinh trưởng của cây, đồng thời tăng cường biểu hiện sự cứng rắn, mạnh mẽ của bonsai.
Khi cắt cần phải chọn những loại cây khỏe, chắc. Mức độ cắt của từng loại cây cũng không giống nhau. Thời gian cắt tốt nhất là khoảng cuối đông, đầu xuân. Để đảm bảo an toàn có thể cắt từng bộ phận tránh gây tủ vong cho cây.
Đối với loại cây tùng không thể cắt một lúc được mà khi cắt phải giữ lại một phần hoặc một nữa là trên cây; Chờ khi các mầm mới đã sinh ra mới tiếp tục cắt phần còn lại.
Sau khi cắt phải lưu ý bảo vệ các vết cắt an toàn, tránh để úng nước, tốt nhất là cắt xong phải để cây ở những chổ có bóng râm tránh xa ánh nắng vì nếu quá nắng lượng nước thoát ra từ cây quá nhiều làm cây khô đi mau chết. Khi cắt cần phải thực hiện theo trình tự từ thân (hoặc nhánh chính) đến các nhánh; từ lớn đến nhỏ; từ ngoài vào trong. Lưu ý việc bảo vệ các chồi non mới mọc.
1. Cắt Thân:
Kỹ thuật cắt tỉa bonsai được bắt đầu từ thân chính bởi vì nó quyết định đến toàn bộ hình thái và động thái của bonsai. Trước khi cắt thân phỉa xác định được kiểu dáng, hình thế cần tạo để chọn vị trí cắt, mức độ cắt thích hợp. KHi cắt thân phải dùng cưa sắc bén, nhát cắt phỉa dứt khoát, bằng phẳng. Sau khi cắt phải dùng nhựa hoặc bao nilong bịt vết cắt lại để bảo vệ vết thương đồng thời ngăn chặn sự thoát hơi nước.
2. Cắt Nhánh:
Sau khi cắt thân chính xong ta bắt tay vào cắt nhánh. Cũng như yêu cầu đã nêu trước, điều cần nhất khi bắt tay thực hiện là phải xác định cắt nhánh nào, ở đâu, dài ngắn, bao nhiêu… Sao cho các nhánh còn lại phải hài hòa phối hợp trên dưới, trái phải, cao thấp… nhịp nhàng. Nhánh mọc ở thân chính đầu tiên phải ở vào khoảng 1/3 chiều cao của cây.
Đối với các dạng nhánh giao nhau, nhánh song song, nhánh chụm, nhánh mọc ngược… nên cắt bỏ đi để có thể vừa bỏ đi phần xấu vừa dồn sức của cây vào nuôi các nhánh khác.
Đối với các nhánh mọc ngược hay mọc theo các thế phức tạp có thể ta sẽ lợi dụng ngay đặc điểm vốn có của nó để tạo các thế “phong xúy” “thúy liễu”…
Cắt thưa:
Trong quá trình phát triển nhánh, các nhánh của bonsai thường mọc theo nhiều hướng khác nhau, có khi lại đan chéo vào nhau tạo nên sự sắp xếp lộn xộn. Do vậy cần tính toán và dự liệu khả năng phát sinh phức tạp của các nhánh để áp dụng cách cắt nhiều, cắt thưa hơn – Gọi là “sơ tiễn”
Cắt dày:
Cách này được tiến hành trên các nhánh nhỏ để bỏ bớt những nhánh mọc dày, rối rắm. Cắt dày tạo cho cây dáng vẻ mạnh mẽ, dứt khoát. Thông qua cắt dày, ta loại bỏ những nhánh không cần thiết và chuẩn bị đón chờ các nhánh nhỏ, mới ở các vị trí khác đẹp hơn
Hình dưới đây sẽ giới thiệu với các bạn vè hai trường hợp cắt xử lý các nhánh tạo dáng bonsai nghệ thuật của “Lĩnh Nam” – Trung Quốc.
Cắt ngắn:
Cắt ngắn ở đây không có nghĩa là bỏ đi nhiều mà là chỉ cắt bỏ một đoạn ngắn, giống như thỉnh thoảng chúng ta cũng phải đi hớt tóc vậy. Cắt ngắn để loại bỏ các nhánh lá nhằm tăng cường dáng già nua, cổ lão của bonsai tạo nên những dáng vẻ đẹp.
