THIẾT KẾ CẤU TỨ TỔNG THỂ TRONG BONSAI NGHỆ THUẬT
Phần trước chúng ta đã phân tích những quy luật hữu quan về tính thẩm mỹ trong nghệ thuật tạo hình bonsai. Trên thực thế, khó có một tác phẩm nào thập toàn thập mỹ như trên lý thuyết. Nếu không có khuyết điểm này cũng sẽ có khuyết điểm khác do nhiều yếu tố tự nhiên tạo ra. Vì thế để có một tác phẩm có tính nghệ thuật của con người. Trước khi sáng tạo hình nghệ thuật chúng ta cần suy nghĩ thêm vấn đề thiết kế cấu tứ tổng thể trong bonsai nghệ thuật.
Một tác phẩm hoàn chỉnh trước hết phải là một tác phẩm được thai nghén, hình thành và chăm sóc chu đáo bằng tất cả tâm huyết của nghệ nhân. Bởi thế không thể một sớm một chiều là có thể có được mà phải đánh đổi bằng cả 5 năm, 10 năm, 20 năm thậm chí có khi cả cuộc đời nữa. Vì vậy cần phải có một thiết kế cấu tứ tổng thể trước khi bắt tay vào công việc.
Thân, cành, nhánh, lá là những đối tượng cần phải suy nghĩ đầu tiên đối với việc thiết kế cấu tứ. Bốn mặt này thực tế quan hệ mật thiết với nhau trong cùng một vấn đề. Chung quy lại, khi thiết kế cấu tứ tổng thể bonsai cần suy nghĩ các vấn đề sau:
1. Chủ đề rõ ràng:
Một tác phẩm bonsai cũng chứa đựng đầy đủ nội dung cần biểu đạt như một bức tranh, một bài thơ hay một cuốn tiểu thuyết vậy, có điều phương thức biểu đạt giữa chúng sẽ không giống nhau. Hội họa dùng màu sắc để thể hiện nội dung, thơ văn dùng ngôn ngữ và hình tượng nhân vật để thể hiện. Còn bonsai thì thông qua hình tượng để thể hiện chủ đề nội dung. Chẳng hạn: Để biểu hiện chủ đề khỏe mạnh, tráng kiện thì thân cây phải to và chắc, thô, cành lá xum xuê; biểu hiện chủ đề hiểm trở khó khăn thì dùng thế “huyền nhai” thân cây gập xuống… Vì thế muốn thiết kế cấu tứ tổng thể trước tiên phải xác định rõ ràng chủ đề cần thể hiện để chọn thế dáng biểu đạt.
2. Chính phụ phân minh:
Bonsai nghệ thuật cũng có mạnh có yếu, có cao có thấp giống như âm điệu, tiết tấu trong âm nhạc vậy. Khi tạo hình bonsai cần xác định bộ phận nào là chính, bộ phận nào sẽ thể hiện chủ đề. Bộ phận nào đóng vai trò điểm xuyết. Chẳng hạn, muốn biểu hiện bonsai kiểu “phong xúy” (gió thổi) thì phải lấy các nhánh cây mọc nghiêng ngược chiều thân chính làm chủ.
3. Chọn bỏ thích hợp:
Do đặc điểm của cây cối là tiếp tục sinh trưởng và phát triển do vậy sau khi xác định chủ đề, kiểu dáng , cần phải biết nên chọn gì, bỏ gì cho thích hợp, Tránh tư tưởng tham lam đề nhiều nhánh quá hoặc cắt bỏ một cách bừa bãi.
4. Sáng tạo ý mới:
Mỗi một trường phái bonsai đều có phong cách đặc điểm riêng của nó. Nhiệm vụ của người chơi bonsai là phải biết nắm vững đặc trưng của từng trường phái để kế thừa và phát huy một cách sáng tạo, bổ sung và làm phong phú hơn nội dung biểu đạt theo trường phái mình thể hiện.
