QUAN HỆ THẨM MỸ GIỮA CHẬU VÀ ĐẾ
(Hay GIÁ ĐỠ)
Người xưa có câu “Hoa đẹp là nhờ lá xanh”. Quan hệ giữa chậu và giá đỡ cũng giống như vậy. Nói rộng hơn, một bonsai đẹp, hoàn chỉnh là một bonsai hài hào từ cây, chậu đến giá đỡ. Nếu biết phát huy những yếu tô này tác phẩm sẽ càng tăng giá trị nghệ thuật.
1. Loại Chậu Dẹt (dẹp)
Thường ở các dạng vuông, chữ nhật, êlip hoặc đa giác, chiều cao của chậu, luôn nhỏ hơn nhiều so với chiều rộng của nó, thích hợp với bonsai ở thế “tĩnh”
2. Chậu Cao (chậu dài đứng)
Loại chậu cao cũng đa dạng, phù hợp với bonsai thế “Huyền nhai”. Chậu cao tăng thêm sự lãng mạn của tác phẩm hình thành các cặp đối lập: vừa hư – vừa thực, vừa động – vừa tĩnh.
3. Chậu Trung
Là loại chậu không cao không thấp, không rộng không hẹp hình thù cũng đa dạng. Phù hợp với bonsai có thân nghiêng, gấp khúc hoặc hơi nằm. Nó phối hợp với bonsai tạo thế chắc chắn. Có thể dùng trong các thế: “nhất ổn, nhất động”; “nhất trọng, nhất khinh”….
4. Sự Phối Hợp Giữa Chậu Và Giá Đỡ
Giá đỡ và chậu cần phối hợp theo một tỷ lệ tương xứng, hài hòa mới đạt được sự cân đối trong nghệ thuật tạo hình.
Phân tích quan hệ giữa cây – chậu – giá đỡ
(1) Kiểu nghiêng gập
A- Chậu vuông tạo sự ổn định chắc chắn
B- Chậu cao biểu thị sự quý phái trang nhã
C- Chậu dẹt biểu thị sự ôn hòa, bình thản
(2) Giá đỡ của kiểu “Huyền nhai”
A- Dạng chậu cao thường dùng trong thế “huyền nhai” khi có hoặc không có giá đỡ thì ý nghĩa của nó cũng không thay đổi.
B- Khi dùng giá đỡ cao sẽ tạo đặc điểm mạo hiểm trong thế đứng của bonsai.
C- Dùng giá đỡ thấp sẽ tạo thế đứng ổn định chắc chắn, giảm bớt sự mạo hiểm.
(3) Chậu dành cho thân thẳng
A- Chậu cao, phối trí không có đối xứng tăng cường sự nghiêm túc, cứng rắn.
B- Chậu trung biểu thị sự bình thường.
C- Chậu dẹt tạo được sự đối xứng làm tăng thêm sự mạnh mẽ, hùng vĩ.
D- Chậu dẹt, dài, tăng cường ý niệm về cảnh tượng.
(4) Chậu và giá đỡ cho kiểu “phù thạch”
A- Kiểu chậu dẹt tạo cảm giác xa và rộng, cây và đá chiếm phần không gian lớn tạo sự hài hòa.
B- Chậu dẹt thể hiện rõ hình tượng “Phù thạch” tăng cảm giác về chiều cao, giảm chiều rộng.
C- Tối kỵ với kểu chậu trung vì nó phá vỡ sự hài hòa của chủ thể.
(5) Chậu cho kiểu “tổ hợp”
A- Tuy dùng chậu dài nhưng do chiều cao của chậu khá dày nên làm cho cây thấp đi, mất cân đối.
B- Tỉ lệ cây và chậu hài hòa, bố cục rõ ràng là hợp lý.
C- Tuy có thể tăng cường được chiều sâu của tác phẩm nhưng sức biểu hiện của hình tượng bị yếu đi do chậu quá dài.
(6) Quan hệ giữa chậu và kiểu chân thẳng
A- Thân & cành cây rất đối xứng nhưng cách phối hợp với chậu quá đều như thế đã tạo cho tác phẩm một sự khô khan, cứng nhắc.
B- Thân cây hơi lệch sang một bên so với chậu tạo cho bên dày bên thưa, cách phối hợp này tỏ vẻ linh hoạt hơn.
C- Kiểu chậu dài phối hợp với cây trồng một bên tạo cảm giác trống trải, khoáng đạt.
(7) Quan hệ giữa chậu và kiểu thân nghiêng
A- Cây trồng sang một bên nên thân cây nghiêng hết sang bên trái tạo sự mất cân bằng về trọng lượng.
B- Cây trồng sang bên phải tạo được sự cân bằng ở trọng tâm nhưng lại mất đi sự tự nhiên linh hoạt.
C- Gốc cây ở giữa, tuy hơi lệch khỏi trọng tâm nhưng nó thể hiện được tính linh hoạt, thoải mái.
(8) Chậu dành cho kiểu thân nghiêng
A- Chậu nhỏ, cây to làm nổi bật thân cây.
B- Chậu lớn, cây nhỏ thể hiện sự bình thản, ôn hòa.
C- Chậu cao, cây thấp tỏ rõ sự chắc chắn.
D- Chậu dẹt thân cao làm thân cây thêm bay bướm lãng mạn.
(9) Giá đỡ cho kiểu nhiều nhánh
A- Chậu dẹt tăng cường chiều sâu của cảnh, thể hiện sự tự nhiên phóng khoáng.
B- Chậu dẹt, nhỏ tạo cảm giác nhẹ nhàng.
C- Kiểu chậu vừa phối hợp với giá đỡ giảm được sự yếu ớt.
D- Kiểu chậu vừa phối hợp với giá đỡ lớn tạo sự thống nhất trong toàn bộ chỉnh thể.
(10) Chậu và giá đỡ cho kiểu thân nằm
A- Chậu dài làm cho chủ thể nằm nghiêng như đang say.
B- Chậu trung làm giảm sự yếu ớt của chủ thể.
C- Chậu tròn có giá đỡ tạo cảm giác nhẹ nhàng.
(11) Chậu và giá đỡ cho kiểu “phù thạch”
A- Kiểu chậu dẹt tạo cảm giác xa và rộng, cây và đá chiếm phần không gian lớn tạo sự hài hòa.
B- Chậu dẹt thể hiện rõ hình tượng “Phù thạch” tăng cảm giác về chiều cao, giảm chiều rộng.
C- Tối kỵ với kiểu chậu trung vì nó phá vỡ sự hài hòa của chủ thể.
(12) Chậu cho kiểu “tổ hợp”
A- Tuy dùng chậu dài nhưng do chiều cao của chậu khá dày nên làm cho cây thấp đi, mất cân đối.
B- Tỉ lệ cây & chậu hài hòa, bố cục rõ ràng hợp lý.
C- Tuy có thể tăng cường đưuọc chiều sâu của tác phẩm nhưng sức biểu hiện của hình tượng bị yếu đi do chậu quá dài.
(13) Quan hệ giữa chậu và kiểu thân thẳng
A- Thân & cành cây rất đối xứng nhưng cách phối hợp với chậu quá đều như thế đã tạo cho tác phẩm một sự khô khan, cứng nhắc.
B- Thân cây hơi lệch sang một bên so với chậu tạo cho bên dày bên thưa, cách phối hợp này tỏ vẻ linh hoạt hơn.
C- Kiểu chậu dài phối hợp với cây trồng một bên tạo cảm giác trống trải, khoáng đạt.
(14) Quan hệ giữa chậu và kiểu thân nghiêng
A- Cây trồng sang một bên nên thân cây nghiêng hết sang bên trái tạo sự mất cân bằng về trọng lượng.
B- Cây trồng sang bên phải tạo được sự cân bằng ở trọng tâm nhưng lại mất đi sự tự nhiên linh hoạt.
C- Gốc cây ở giữa, tuy hơi lệch khỏi trọng tâm nhưng nó thể hiện được tính linh hoạt thoải mái.
